Chứng chỉ đại lý bảo hiểm thi thế nào, học bao lâu, cần giấy tờ gì

Tôn Nữ Diễm Phương

Tuần trước có hai bạn nhắn cho mình gần như cùng một câu: “Chị ơi em được mời làm đại lý, người ta bảo đi học vài buổi là có chứng chỉ, có đúng không?”. Đúng một nửa. Có đi học, nhưng chứng chỉ không tự đến sau khi học xong. Bạn phải thi, và phải đậu.

Mình không bán bảo hiểm, nhưng đã ngồi đủ nhiều buổi định hướng cho đại lý mới để biết những chỗ người ta hay hỏi. Viết gọn ở đây để lần sau có người hỏi, mình gửi link cho nhanh.

Vì sao phải có chứng chỉ

Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 139/2025/QH15, hiệu lực từ 01/01/2026), cá nhân muốn làm đại lý bảo hiểm (insurance agent) phải có nơi thường trú tại Việt Nam, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, và có chứng chỉ đại lý bảo hiểm phù hợp với loại sản phẩm mình tư vấn. Không có chứng chỉ thì công ty bảo hiểm không được ký hợp đồng đại lý với bạn, và bạn cũng không được đứng tên tư vấn hợp đồng nào.

Chi tiết về học, thi, cấp chứng chỉ nằm ở Thông tư 69/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính, đã được sửa đổi nhiều lần, gần đây là Thông tư 85/2024/TT-BTC và Thông tư 151/2025/TT-BTC. Mình nhắc số hiệu để bạn tự tra khi cần, vì những văn bản này thay đổi khá đều tay.

Chứng chỉ không phải một loại cho tất cả. Có chứng chỉ cho mảng nhân thọ, phi nhân thọ, sức khỏe, và một loại riêng cho sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị (unit-linked) vốn có phần đầu tư. Muốn bán sản phẩm nào thì phải có chứng chỉ đúng mảng đó. Đây là chỗ nhiều người mới nhầm: thi xong nhân thọ cơ bản rồi tưởng bán được cả sản phẩm liên kết đơn vị.

Học và thi diễn ra thế nào

Thường thì công ty bảo hiểm nơi bạn định ký hợp đồng sẽ lo phần đào tạo, tự tổ chức hoặc phối hợp với cơ sở đào tạo. Nội dung xoay quanh kiến thức chung về bảo hiểm, sản phẩm của mảng mình thi, quy định pháp luật, quyền và nghĩa vụ của đại lý, đạo đức nghề nghiệp. Thời lượng tùy loại chứng chỉ và cách công ty sắp xếp, có nơi học dồn mấy ngày liền, có nơi chia buổi tối. Mình không đưa con số cụ thể vì mỗi nơi một kiểu, bạn hỏi thẳng người tuyển mình là rõ nhất.

Kỳ thi làm theo hình thức trắc nghiệm, phần lớn trên máy tính. Máy thi kết nối với hệ thống quản lý thi chứng chỉ của Viện Phát triển bảo hiểm Việt Nam, kết quả và chứng chỉ được lưu dưới dạng dữ liệu điện tử. Tức là bây giờ không còn chuyện “có tờ giấy chứng nhận là xong”, ai cần kiểm tra thì tra trên hệ thống. Theo những bạn mình quen kể lại, đề không đánh đố nhưng hỏi kỹ phần quy định, nhất là những gì đại lý không được làm. Đọc lướt tài liệu một đêm trước ngày thi thì dễ trượt ở đúng phần này.

Thi trượt thì đăng ký thi lại ở đợt sau. Không phải chuyện lớn, nhưng sẽ làm chậm ngày bạn bắt đầu ký hợp đồng đại lý. Ai đang muốn tìm hiểu kỹ hơn trước khi quyết định làm nghề bảo hiểm thì nên xem cả các vị trí khác, vì không phải ai cũng cần đến chứng chỉ này.

Giấy tờ hay được xin

Mỗi công ty có danh mục riêng, nên dưới đây chỉ là những thứ mình thấy xuất hiện nhiều nhất trong hồ sơ đại lý mới. Bạn chuẩn bị trước thì đỡ phải chạy đi chạy lại.

☐ Căn cước công dân còn hạn (bản chụp hoặc đối chiếu bản gốc)
☐ Ảnh chân dung theo cỡ công ty yêu cầu
☐ Bản sao bằng tốt nghiệp cao nhất
☐ Thông tin cư trú, số điện thoại, email đang dùng
☐ Tài khoản ngân hàng đứng tên mình để nhận hoa hồng
☐ Mã số thuế cá nhân nếu đã có

Một số công ty còn yêu cầu phiếu lý lịch tư pháp hoặc giấy khám sức khỏe. Nếu bạn từng làm đại lý cho một công ty khác cùng mảng, hãy nói rõ ngay từ đầu, vì luật hạn chế việc một người cùng lúc làm đại lý cho hai doanh nghiệp cùng loại hình.

Người ta hay hỏi tôi

Học có mất tiền không? Ở phần lớn công ty mình biết, chi phí đào tạo và thi cho đại lý mới do công ty lo, coi như khoản đầu tư ban đầu. Nhưng có nơi ràng buộc điều kiện kèm theo, nên đọc kỹ trước khi ký bất cứ giấy gì. Chứng chỉ dùng được ở công ty khác không? Chứng chỉ là của bạn chứ không phải của công ty, được lưu trên hệ thống chung, nên khi chuyển nơi làm thường không phải thi lại cùng loại chứng chỉ đó, chỉ cần chấm dứt hợp đồng cũ và ký hợp đồng mới đúng quy định. Trường hợp cụ thể thì nên hỏi bộ phận quản lý đại lý của nơi mới. Còn chứng chỉ cũ cấp từ trước năm 2023 thì sao? Loại này phải chuyển đổi sang dạng mới theo lộ trình của Bộ Tài chính, và mốc thời hạn đã được điều chỉnh vài lần, nên bạn hỏi công ty đang quản lý mình để biết mình còn dùng được đến khi nào.

Lời cuối, nếu ai đó hứa với bạn “khỏi thi, cứ ký trước rồi tính”, hãy dừng lại. Tư vấn khi chưa có chứng chỉ không chỉ rủi ro cho bạn mà cho cả người khách tin bạn.

Quy định về chứng chỉ đại lý có thể thay đổi, bạn nên đối chiếu văn bản mới nhất của Bộ Tài chính trước khi đăng ký thi.